Lata temu, podczas innego projektu Erasmus+, poznaliśmy Headway Arts – małe stowarzyszenie z Wielkiej Brytanii. To, co naprawdę zrobiło na nas wrażenie, to ich sposób pracy: bardzo niskie koszty produkcji, wizualnie efektowne wydarzenia oraz silne zaangażowanie społeczności lokalnej. Później poznaliśmy portugalski zespół z Cabeceiras de Basto, który pracuje w bardzo podobny sposób. Wtedy zdaliśmy sobie sprawę, że może z tego wyniknąć coś wyjątkowego. Tak narodził się pomysł projektu — na długo przed tym, zanim w ogóle złożyliśmy wniosek o dofinansowanie z programu Erasmus+.
W trakcie realizacji projektu odpowiedzialność środowiskowa nigdy nie była traktowana jako teoria czy abstrakcyjne pojęcie. Stała się natomiast częścią naszej codziennej praktyki. Konsekwentnie wykorzystywaliśmy materiały z recyklingu i ponownego użycia w pracy artystycznej, zwłaszcza przy kostiumach, rekwizytach, dekoracjach i scenografii (portugalski partner nauczył nas, że niemal każdy przedmiot można później wykorzystać jako unikalny element sceniczny). Wszystkie materiały stworzone w ramach projektu były starannie przechowywane i ponownie wykorzystywane podczas kolejnych sesji, spektakli i działań promocyjnych. Skupialiśmy się również na ograniczaniu ilości odpadów poprzez świadome planowanie, wybór rozwiązań niskozasobowych oraz współdzielenie materiałów — nie tylko po to, by oszczędzać pieniądze, lecz także by nauczyć się produkować mniej i marnować mniej.
Wraz z rozwojem projektu wyraźnie widzieliśmy rosnącą świadomość ekologiczną zarówno wśród uczestników, jak i publiczności. Przejawiało się to w dyskusjach, sesjach feedbackowych oraz refleksjach dotyczących codziennych nawyków, takich jak zużycie energii, wody czy pochodzenie wykorzystywanych materiałów.
Łącznie, podczas czterech sesji, zrealizowaliśmy 40 warsztatów i 4 spektakle — tak, był to swego rodzaju maraton, ale było warto.
Projekt opierał się na silnym osobistym zaangażowaniu i poczuciu odpowiedzialności jego uczestników. Podczas warsztatów i działań artystycznych uczestnicy intensywnie pracowali razem, często poświęcając swój czas wolny, wieczory i weekendy, a w wielu przypadkach nawet biorąc urlop w swoich regularnych miejscach pracy, aby móc wziąć udział w projekcie. Taki poziom zaangażowania stworzył silne poczucie wspólnej odpowiedzialności, zaufania i wspólnoty oraz znacząco pogłębił proces uczenia się.
W 2024 roku, pierwszym roku realizacji projektu, obie organizacje partnerskie bezpośrednio doświadczyły skutków zmian klimatycznych i klęsk żywiołowych. Pożary w Portugalii oraz powódź w Nysie w Polsce wymusiły zupełnie nową perspektywę spojrzenia na kwestie środowiskowe — nawet wśród osób, które wcześniej były sceptyczne wobec europejskich polityk proekologicznych. Wydarzenia te uczyniły wyzwania namacalnymi i osobistymi, przenosząc dyskusję z poziomu abstrakcyjnych idei do realnego doświadczenia. Coraz więcej uczestników zaczęło rozumieć, jak istotna jest ochrona środowiska dla codziennego życia, społeczności lokalnych oraz przyszłych pokoleń.
Uczestnicy z Portugalii wyrażali głęboką dumę ze swojej małej ojczyzny, zwłaszcza z pięknych dolin Douro, które są nie tylko miejscem życia i pracy, ale także istotnym elementem ich tożsamości kulturowej. Podobnie silne przywiązanie do miejsca można zaobserwować w polskiej organizacji oraz jej lokalnym otoczeniu. Ta emocjonalna więź z najbliższym środowiskiem stała się potężną motywacją do odpowiedzialnych i zrównoważonych działań.
Zaangażowanie publiczności podczas spektakli dodatkowo potwierdziło trafność przekazu projektu. Widzowie otwarcie wyrażali zgodę z ideami i wartościami projektu, często dzieląc się refleksjami podobnymi do tych formułowanych przez uczestników: co możemy zrobić — to tylko kropla w oceanie, ale ocean składa się z kropli. Projekt podkreślał, że realna zmiana zaczyna się od małych, codziennych wyborów: używania szklanych butelek zamiast plastikowych, wybierania komunikacji cyfrowej zamiast druku, ograniczania marnowania żywności, korzystania z krótkich łańcuchów dostaw — najlepiej od lokalnych producentów — a przede wszystkim budowania silnego przekonania, że troska o środowisko jest naszą wspólną odpowiedzialnością. Mamy tylko jedną planetę i musimy chronić ją wszelkimi możliwymi sposobami.
Te refleksje bezpośrednio wpłynęły na obszary, w których działają partnerzy — działalność artystyczną i edukacyjną. Projekt podważył powszechne przekonanie, że piękna scenografia musi być kosztowna albo że wielkość budżetu definiuje jakość przedsięwzięcia artystycznego. Zamiast tego uczestnicy nauczyli się w praktyce, że kreatywność, odpowiedzialność i współpraca mogą prowadzić do silnych efektów artystycznych przy użyciu prostych, ponownie wykorzystywanych i lokalnie dostępnych materiałów.
Podsumowując, projekt pokazał, że zrównoważony rozwój nie jest abstrakcyjną ideą, lecz praktycznym, codziennym procesem. Poprzez wspólną pracę, eksperymentowanie i refleksję uczestnicy rozwinęli konkretne umiejętności, nawyki i postawy, które mogą być stosowane także poza projektem. Doświadczenie Green Arts stało się wspólną drogą uczenia się, udowadniając, że działając razem — krok po kroku, wybór po wyborze — można doprowadzić do realnej i trwałej zmiany.
Dodaj komentarz